drielanden plus

Ik ging in Gorredijk naar de kleuterschool en later naar de lagere school met als voor mij belangrijkste onderwijzer Hans de Jong. In de tweede wereldoorlog werd een andere onderwijzer van de school, Jan Eisinga door de Duitsers gefusilleerd in Leeuwarden waar ook mijn oom Molle de Jong in de gevangenis was gezet door de Duitsers. In oorlogstijd rookten wij in het fietshok van de school van kastanje bladeren gerolde sigaretten wat denk ik later resulteerde in echt roken. In onze woonplaats Gorredijk waren regelmatig Duitse militairen oefeningen aan het houden en toen er bijvoorbeeld op een hoek zoals bij de kledingzaak van Sijtsma een op een driepoot gezet machinegeweer was gezet haalden wij wanneer de Duitsers voor een kopje koffie niet in zicht waren de munitie weg. Ook ging ik in die tijd regelmatig met een paar flessen richting Langezwaag waar ik bij een boer melk ging halen. Toen ik nog in Gorredijk op de Heagedyk net voorbij boerderij van Dam was werd ik door de daar fietsen vorderende Duitsers zag mij op mijn kinderfiets sommeerden te stoppen. Ik begon snel te trappen doch er werd een geweer op mij gericht doch toen de soldaat de trekker overhaalde werd het geweer door een andere Duitser omhoog geslagen en kon ik gelukkig ontsnappen. Tevens gingen wij vaak de landen in om de zilverpapieren stroken te verzamelen die door de Engelse vliegtuigen werden uitgegooid om de radar van de Duitsers te ontregelen. Vaak gingen wij als jonge kinderen op de weg richting Beetsterzwaag in de bossen hout sprokkelen voor de kachel thuis. Eigenlijk heb ik de oorlog niet zo erg gevonden op enkele momenten na dat bijvoorbeeld mijn vader was ondergedoken en dat ik hem een keer thuis zag en dat mijn moeder zei dat ik me had vergist omdat hij niet thuis en ik het mogelijk aan anderen zou kunnen verklappen. Het einde van de oorlog naderde toen de Duitsers de bruggen in Gorredijk lieten springen om de naderende Canadezen op te houden. Toen de tanks door de hoofdstraat reden golfde de weg vanwege de veengrond waarop de we weg lag. Van de Canadezen die op het marktplein met hun tanks stonden kregen we wit brood en chocola doch dit was dan langzamerhand het einde van de oorlog voor mij. In Beetsterzwaag heb ik met mijn vader nog de door de Canadezen gevangen genomen Duitsers gezien op fietsen en lopend waarheen was voor mij niet bekend. Toen de bevrijding een fijt was was er in Gorredijk een grote optocht waar ik een kar met een zwaan trok waarin mijn zuster zat met het opschrift op de zwaan VREDE.

Nog op de lagere school tijdens een vakantie ben ik samen met een vriend, Dirk Dunant op de fiets naar Hilversum gegaan waar we hebben gelogeerd bij een oom en tante Jaap en Boukje Engelsman. Hij werkte bij de politie in Hilversum en ze hadden twee dochters. Dirk en ik maakten korte uitstapjes per fiets in de omgeving. Toen we eens naar de meren van Loosdrecht gingen hebben we bij een verhuur bedrijf ieder een kano gehuurd. Er werd ons gevraagd of we konden zwemmen en of we wel eerder met een kano hadden gevaren. We antwoordden: wat denkt U wel, we komen uit Friesland, de provincie van kanalen en meren en waarom zouden wij dit niet kunnen.  We hebben de grootte en vooral de breedte van de kano niet goed ingeschat want op nog geen 2 meter van de kant was ik met mijn eigenwijze grote mond al omgeslagen. Heb toen de kano in het water weer omgekeerd en leeggeschept met een blikje en toen opnieuw van start gegaan. Gelukkig ging het toen wat beter en na wat uitproberen dit smalle vaartuig weten te bedienen. Dit was dan boontje komt om zijn loontje. Toch was dit al met al een fijne vakantie en we zijn zonder problemen na een dag of tien weer teruggekomen in Gorredijk

In de Hoofdstraat hadden mijn ouders later een kapperszaak voor dames en heren en er werd veel gewerkt tot soms 12 uur in de nacht hadden ze klanten. Mijn ouders waren kampeerders en in de vakanties gingen wij naar Appelscha of naar Norg op de fiets met overnachten in een tent. Na enige jaren is mijn vader begonnen met een zaak in ijzerwaren en gereedschap. Ik ging in die tijd naar de Handelsavondschool   Gorredijk en haalde daar het diploma zodat ik mogelijk later de zaak in ijzerwaren zou kunnen runnen. Ik hielp al wat mee in de winkel en had een aantal leuke vrienden van school.

Daar in onze winkel ook windbuksen werden verkocht ging ik af en toe een mooi buks achter ons pand uitproberen en schoot bij een enkele verder gelegen huizen schuin langs een muur zodat de kogeltjes fluitend verder vlogen. Toen eens die buurman Moll langs kwam hoe ik dat dan wel deed vertelde ik hem dat hij dat ook wel eens mocht proberen. Ik vertelde dat ik dan op het raam van zijn huis schoot en dat door de trilling dan dat fluitend geluid was te horen. Ik zei dat hij dat gerust eens mocht proberen. Hij aanvaardde dit gretig en ik gaf hem de zwaarste buks met 5,5 mm. Kogeltjes.  Hij richtte de buks op het grootste raam van zijn huis en haalde de trekker over. Ik was op een afstandje gaan staan en zag dat hij het raam verbrijzelde. Hij vloekte en wilde mij te lijf doch ik had het al op een rennen gezet. Mijn vader heeft me ’s avonds echt de waarheid verteld doch ik zei dat Wiebe Mol zijn raam zelf had stuk geschoten en heb er gelukkig niets meer van gehoord doch mocht niet meer gebruik maken van de buksen. Dit was een van de meerdere schietoefeningen die ik heb gedaan.

Toen ik een jaar of 17 was ben ik als volontair naar een ijzerwarenzaak te Dorsthorst in Doetinchem gegaan. Dit ging prima doch toen de zoon van de eigenaar na zijn diensttijd als militaire politie uit de dienst kwam en ook in het bedrijf werkzaam was ging het mis. Deze arrogante knaap, een kop groter dan ik zei me een aantal teilen uit de opslag te halen en in de winkel te brengen.    Ik nam 3 a 4 teilen op om die naar voren te brengen doch de zoon van de baas zei dat ik meer moest nemen. Deze teilen van de stapel waren echter al zwaar genoeg doch hij naam er nog 3 en plofte die met geweld op mijn stapel die al zwaar was en ik zakte door het gewicht door de knieen en zette de stapel op de grond. Hij beval pakte de stapel en drukte ze tegen mij aan om ze naar voren te brengen doch het was echt te zwaar. Ik had slechts 1 kans, sloeg hem erg hard met de vuist in het gezicht zodat hij bloedend op de grond lag. Ik ben daarna meteen naar mijn kosthuis bij familie Knopper gegaan en heb mijn vader in Gorredijk gebeld wat er was gebeurd. Mijn vader heeft me toen opgehaald en dit was het slot van de periode als volontair. Wat er verder is besproken heb ik nooit gehoord.

Weer thuis werd ik medewerker in de zaak in ijzerwaren en bezocht toen aannemersbedrijven en verkocht spijkers per 1000 kg., sloten en deurkrukken voor woningbouw projecten enz. We hadden dus particuliere verkoop en groothandeI. Mijn vriendin waarmee ik ondertussen was getrouwd werkte mee in de winkel en administratie en was ook een belangrijke spil in ons bedrijf. Ik bezocht aannemers, architecten, smeden en timmerbedrijven om orders binnen te halen. Samen met een smederij in Gorredijk maakten we ijzeren ramen voor boerderijen en later ook nog kleding rekken voor kledingzaken.